03 Khi có sự cố · Sơ cứu ngoài trời
Xử lý vết cắt, vết trầy nhỏ
Ép cho cầm máu, xối bằng nhiều nước sạch, che lại bằng gạc hoặc băng dán. Biết khi nào phải đi khám và khi nào cần tiêm phòng uốn ván.
- Thời gian
- 10 đến 15 phút
- Số bước
- 8
- Người làm
- Một người làm được
Bị chó, mèo cắn hoặc cào, dù chỉ xước nhẹ: rửa ngay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy 15 phút và đến cơ sở y tế để được tư vấn tiêm phòng dại.
Đồ dùng cho bài này
So với danh sách gốc của bạn- Bộ sơ cứuĐã có
- Nước sạch (nước đóng chai hoặc nước đun sôi để nguội)Đã có
- Găng tay y tế dùng một lần · không bắt buộc
Cách làm
Không đắp lá, thuốc nam
Không đắp lá cây, thuốc nam hay bất cứ mẹo dân gian nào lên vết thương. Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Cao Bằng cảnh báo điều này sau ca bệnh nhân tử vong vì uốn ván do đắp lá.5
Hỏi về tiêm phòng uốn ván
Uốn ván lây khi đất cát, phân có vi khuẩn dính vào vết thương, kể cả vết xước. Theo tờ hướng dẫn tiếng Việt của Bộ Y tế bang New South Wales (Úc), đến bác sĩ để tiêm phòng uốn ván trong vòng một ngày nếu:235
- Đã hơn 10 năm kể từ mũi tiêm uốn ván cuối, hoặc không nhớ đã tiêm khi nào.
- Đã hơn 5 năm kể từ mũi cuối, và vết thương dính đất cát hoặc là vết cắt sâu.
- Chưa tiêm đủ 3 mũi uốn ván trong đời, hoặc không nhớ đã tiêm bao nhiêu mũi.
Không chắc mình đã tiêm đủ thì coi như chưa đủ và đến cơ sở y tế hỏi.
Nếu gặp tình huống này
Bị chó, mèo, khỉ, dơi hoặc thú hoang cắn, cào
Rửa ngay vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong 15 phút; không có xà phòng thì rửa bằng nước. Sát trùng bằng cồn 70% hoặc thuốc sát khuẩn. Không băng kín vết thương. Đến cơ sở y tế gần nhất ngay để được tư vấn tiêm phòng dại. Không tự chữa, không nhờ thầy lang.
Vài ngày sau bị cứng hàm, khó nuốt, co cứng cơ
Gọi 115 ngay. Đây có thể là dấu hiệu uốn ván, thường xuất hiện khoảng 4 đến 21 ngày sau khi nhiễm.
Ở bãi trại không có nước sạch
camtrai.vn khuyên đun sôi nước rồi để nguội trước khi rửa, theo bài "Làm nước suối, nước giếng thành nước uống". Trong lúc chờ, che vết thương bằng gạc sạch.
Đọc kèm
- Chảy máu nhiều: ấn chặt và gọi 115Ép chặt và liên tục lên chỗ chảy máu, gọi 115, không gỡ miếng gạc đã thấm máu. Để ý dấu hiệu sốc.
- Bộ sơ cứu mang theo khi cắm trạiSoạn một hộp sơ cứu kín nước gồm băng gạc, dụng cụ, thuốc riêng của từng người và danh sách số khẩn cấp. Kiểm tra lại trước mỗi chuyến.
- Gỡ vắt và chăm sóc vết cắnĐẩy ngang miệng hút của vắt bằng móng tay để nó nhả ra. Vết cắn chảy máu thêm một lúc là bình thường.
- Làm nước suối, nước giếng thành nước uốngĐun sôi là cách chắc chắn nhất. Nước đục thì để lắng hoặc lọc trước, rồi mới đun hoặc khử khuẩn.
- Xử lý bỏng do lửa trại, nước sôi, bếp gaXối nước mát lên chỗ bỏng 20 phút, tháo trang sức, che bằng màng bọc thực phẩm và giữ ấm người bị bỏng. Không chườm đá, không bôi gì lên vết bỏng.
Tài liệu tham khảo
- 1NHS (Anh)Cuts and grazes
- 2NHS (Anh)Tetanus
- 3NSW Agency for Clinical Innovation (Bộ Y tế bang New South Wales, Úc)Các vết cào xước và cắt da (tờ hướng dẫn tiếng Việt)
- 4Bộ Y tế (qua tạp chí Luật sư Việt Nam)Bộ Y tế khuyến cáo các biện pháp phòng ngừa bệnh dại (12/2024)
- 5Bệnh viện Đa khoa tỉnh Cao Bằng (qua báo Đại biểu Nhân dân)Đắp lá chữa vết thương, bệnh nhân tử vong vì uốn ván (06/2026)
Mọi nguồn được mở lại và đối chiếu vào tháng 10/2026. Bài viết mới bằng tiếng Việt cho điều kiện Việt Nam; khi các nguồn khác nhau, bài theo hướng dẫn thận trọng hơn. Số nhỏ sau mỗi bước cho biết bước đó dựa trên nguồn nào.
Bản nháp, chờ bác sĩ hoặc giảng viên sơ cứu tại Việt Nam duyệt trước khi công khai.
Sổ tay không thay cho một khóa sơ cứu có thực hành. Khi nguy hiểm đến tính mạng, gọi 115 trước.