Nhận biết và xử lý mất nước

Cách làm

1. 01

   Nhận biết dấu hiệu mất nước

   Hay gặp khi ra nhiều mồ hôi lúc leo dốc, ở ngoài nắng lâu, khi bị nôn hoặc tiêu chảy, hoặc uống nhiều rượu bia. Để ý:1

   • Khát.
   • Nước tiểu vàng sẫm, mùi nặng, hoặc đi tiểu ít hơn.
   • Khô miệng, môi, lưỡi.
   • Đau đầu, chóng mặt, mệt.
   • Mắt trũng.
2. 02

   Để ý kỹ trẻ nhỏ và người già

   Trẻ nhỏ và người già dễ mất nước hơn. Ở trẻ nhỏ, để ý thêm:1

   • Thóp trên đầu lõm.
   • Khóc ít hoặc không có nước mắt.
   • Ít tã ướt hơn bình thường.
   • Lừ đừ, buồn ngủ hoặc quấy khóc.
3. 03

   Cho uống từng ngụm, tăng dần

   Cho uống nước sạch: nước lọc đóng chai (không phải nước khoáng) hoặc nước đun sôi để nguội. Đang buồn nôn thì uống từng ngụm nhỏ, rồi tăng dần. Tránh rượu bia và đồ uống có caffeine như cà phê, nước tăng lực.1

4. 04

   Nôn, tiêu chảy: dùng oresol

   Khi mất nhiều nước do nôn hoặc tiêu chảy, dùng gói oresol mua ở nhà thuốc. WHO khuyên dùng dung dịch bù nước đường uống cho phần lớn trường hợp mất nước do tiêu chảy, trừ khi mất nước nặng.12

5. 05

   Pha oresol đúng hướng dẫn trên gói

   Làm đúng từng điều sau:34

   • Đọc kỹ hướng dẫn trên gói. Pha đúng lượng nước ghi trên gói.
   • Đong nước bằng cốc có vạch chia, không ước chừng.
   • Pha cả gói một lần, không chia nhỏ gói.
   • Chỉ pha với nước lọc đóng chai hoặc nước đun sôi để nguội. Không pha với nước khoáng vì nước khoáng đã có sẵn khoáng chất. Không pha với sữa, nước ngọt, nước trái cây. Không thêm đường.
   • Dùng hết trong 24 giờ. Quá 24 giờ thì đổ đi, pha gói mới. Không đun sôi dung dịch đã pha.

   Không pha đặc hơn cho dễ uống. Oresol pha quá đặc có thể gây co giật, hôn mê, nhất là ở trẻ nhỏ.

6. 06

   Uống oresol từng ngụm

   Uống chậm, từng ngụm, theo hướng dẫn trên gói hoặc của nhân viên y tế. Trẻ đang bú mẹ hoặc bú sữa công thức thì vẫn cho bú như thường; không pha sữa loãng hơn. Không cho trẻ nhỏ uống nước trái cây hay nước có ga.14

7. 07

   Đến cơ sở y tế sớm khi

   Đi khám ngay trong ngày nếu có một trong các dấu hiệu sau:134

   • Mệt bất thường, hoặc trẻ lừ đừ, buồn ngủ.
   • Chóng mặt khi đứng dậy mà không hết.
   • Vẫn đi tiểu ít, nước tiểu vẫn sẫm màu.
   • Thở nhanh hoặc tim đập nhanh.
   • Trẻ khóc không có nước mắt, hoặc thóp lõm.
   • Nôn liên tục, không uống được.
   • Trẻ dưới 5 tuổi có dấu hiệu mất nước.
8. 08

   Gọi 115 ngay khi

   Đây có thể là dấu hiệu sốc. Gọi 115 nếu có một trong các dấu hiệu:13

   • Da, môi hoặc lưỡi tái, xám, xanh hoặc loang lổ. Người da sẫm màu: xem lòng bàn tay, lòng bàn chân.
   • Da lạnh.
   • Khó thở, thở nhanh và nông.
   • Lú lẫn.
   • Buồn ngủ bất thường, khó đánh thức.
   • Co giật.

   Người bệnh không tự lái xe đi viện.

9. 09

   Phòng mất nước suốt chuyến đi

   Uống đủ để nước tiểu có màu vàng nhạt. Uống nhiều hơn khi trời nóng, khi leo dốc ra nhiều mồ hôi, khi bị nôn hoặc tiêu chảy. Nhắc trẻ nhỏ và người già uống thường xuyên.1

Nếu gặp tình huống này

Đọc kèm

• Kiệt sức vì nóng và sốc nhiệtĐưa vào chỗ mát, làm mát da, cho uống từng ngụm nước nếu còn tỉnh táo. Không đỡ sau 30 phút, hoặc có dấu hiệu sốc nhiệt: gọi 115.7 bước · 30 phút · gọi 115 khi nặng
• Làm nước suối, nước giếng thành nước uốngĐun sôi là cách chắc chắn nhất. Nước đục thì để lắng hoặc lọc trước, rồi mới đun hoặc khử khuẩn.6 bước · 15 đến 30 phút
• Bộ sơ cứu mang theo khi cắm trạiSoạn một hộp sơ cứu kín nước gồm băng gạc, dụng cụ, thuốc riêng của từng người và danh sách số khẩn cấp. Kiểm tra lại trước mỗi chuyến.9 bước · 30 đến 45 phút
• Kiểm tra người bị nạn trước khi xử lýXem nơi đó có an toàn không, gọi xem người bị nạn có phản ứng không, mở đường thở và xem thở trong tối đa 10 giây. Không thở bình thường thì gọi 115 và ép tim ngay.9 bước · gọi 115 khi nặng